Arnavutluk'ta 333 ifade özgürlüğü kararının 171'inde yıldırma davası riski saptandı

Arnavutluk haber sitesi Balkanweb'in aktardığına göre Res Publica Merkezi, 2022'den 31 Temmuz 2026'ya kadar verilen 333 medeni, cezai, idari ve anayasal karar üzerine bir çalışma yayımladı. Çalışmayı avukatlar Dorian Matlija ve Irena Dule hazırladı. SLAPP, gazetecileri yıldırmayı ya da kendi kendine sansüre itmeyi amaçladığı düşünülen stratejik davalara verilen addır. İncelenen kararların 171'inde bu tür davalara özgü risk göstergeleri bulundu. Örneklemin yüzde 15'ini oluşturan 50 dava yüksek riskli SLAPP olarak sınıflandırıldı. Matlija, SLAPP davalarını ayırt etmek için açık bir yöntem bulunmadığını, ancak bu davaları kategorize eden bazı göstergeler olduğunu söyledi. Raporun saptadığı göstergeler arasında gerçek zarara göre çok yüksek tazminat talepleri, aynı yayına karşı birden çok dava ve yıllarca süren yargılama var. Bir dava 17 yıl sürdü. Raporda, mahkemelerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesini yapılandırılmış biçimde uygulaması ve tazminat, düzeltme, özür, içeriğin silinmesi gibi taleplerin toplam etkisini dikkate alması öneriliyor.

İncelenen kararların 190'ında (yüzde 57) gazeteci, medya kuruluşu ya da kamuyu bilgilendiren başka aktörler yer alıyor; medya, bu davalarda en çok yer alan taraf. Rapora göre masraf, belirsizlik ve uzun yargılama, gazeteci davayı kazansa bile kendi kendine sansüre yol açabiliyor. Sınıflandırma davayı açanın gazeteciyi susturmak istediğini kanıtlamıyor; göstergeler her davada ayrı ayrı değerlendirilmeli.